4. अष्टांग योग — १| टेकडी ते ताडासन

 🧘‍♂️  योगशास्त्राची सुरुवात

अथ योगानुशासनम्

(Patanjali Yogasutra 1.1)

• अथ – आता, यापुढे, प्रारंभ 
• योग – चित्तवृत्तींचा निरोध किंवा संयम.
• अनुशासनम् – अनुकरणीय शास्त्र, शिस्तबद्ध मार्गदर्शन.

🪔 अर्थ:

"आता योगाचे शिस्तबद्ध शिक्षण सुरू होत आहे."

योगाचा सर्व तपशील सांगितलं जात आहे व तो समजून त्याचे अनुसरण करण्याची आवश्यकता आहे.

 योगश्चित्तवृत्तिनिरोधः

(Patanjali Yogasutra 1.2)

• योगः – योग म्हणजे

• चित्तवृत्तीनिरोधः – चित्ताच्या वृत्तींचा निरोध (थांबवणे, नियंत्रण)

🪔 अर्थ:

योग म्हणजे मनाच्या सतत चंचल होणाऱ्या विचार-भावनांच्या लाटांवर नियंत्रण मिळवणे.

जेव्हा चित्त स्थिर होतं, तेव्हाच आत्मदर्शन शक्य होतं.

चित्ताच्या वृत्तींचा निरोध करणे किंवा विचार, भावना यावर नियंत्रण मिळवणे हे तितकं सोपं नाही शिवाय योगमार्गातून वाटचाल करत असताना अनेक अडचणी येतात त्याच्यामुळे प्रगतीमध्ये अडथळे निर्माण होतात आणि या अडथळ्यांना महर्षी पतंजलीनी चित्तविक्षेप निर्माण करणारे अंतराय  असे संबोधले आहे ....

व्‍याधि स्त्यान संशय प्रमाद आलस्‍य अविरति भ्रां‍ति-दर्शन अलब्‍ध-भूमिकत्‍व अनवस्‍थितत्त्वानि चित्तविक्षेपाःतेऽन्तरायाः

(Patanjali Yogasutra 1.30)

अर्थ:

1. व्याधि – शारीरिक आजार

2. स्त्यान – मनाची सुस्ती, आळस

3. संशय – शंका (योगाबद्दल, गुरूंबद्दल, स्वतःबद्दल)

4. प्रमाद – असावधानी, हलगर्जीपणा

5. आलस्य – आळशीपणा, जडपणा

6. अविरति – विषयभोगांपासून अलिप्त न राहणं

7. भ्रान्ति-दर्शन – भ्रम, चुकीचं ज्ञान

8. अलब्धभूमिकत्व – साधनेत अपेक्षित प्रगती न होणे

9. अनवस्थितत्त्व – प्राप्त प्रगती टिकवून न ठेवता मागे पडणे

ही कारणं साधकाच्या चित्ताला विचलित करतात,  साधकाला योगाच्या मार्गावरून भरकटवतात.

म्हणून ही अडथळ्याची यादी ओळखा व ते टाळून आपली योग मार्गातील प्रगती चालू ठेवा, यासाठी उपाय म्हणजे...

🧘‍♀️ एकतत्त्वाभ्यासः

तत्प्रतिषेधार्थमेकतत्त्वाभ्यासः

(Patanjali Yogasutra 1.32)

• तत् = त्या (अडथळ्यांच्या)
• प्रतिषेधार्थम् = निवारणासाठी
• एकतत्त्वाभ्यासः = साधनेचा अभ्यास

महर्षी पतंजली यांनी हे अडथळे दूर सारण्याकरता एकतत्व अभ्यास हा पर्याय सांगितला आहे म्हणजे एकाग्रतेने अभ्यास करत राहणे व योगमार्गावर श्रद्धा ठेवणे.

पुढील भागात आपण बघूया अष्टांग योगाच्या पायऱ्या ज्यामध्ये आपण यम नियम यांचा अभ्यास करूया..

#योग_सुंदर_आहे 

#टेकडीतेताडासन

चालता-बोलता योगी 🚶‍♂️

📚 संदर्भ:

संपूर्ण योग विद्या — राजीव जैन 

योग प्रवेश — डॉ.विश्वास मंडलिक

योग परिचय भाग एक — डॉ.विश्वास मंडलिक

योग परिचय भाग दोन — डॉ.विश्वास मंडलिक

योग परंपरा भाग एक — डॉ.विश्वास मंडलिक

योग साधना व योग चिकित्सा रहस्य — स्वामी रामदेव

प्राणायाम रहस्य — स्वामी रामदेव

राजयोग – स्वामी विवेकानंद

The Yoga Sutras of Patanjali by Swami Satchidananda

Light on the Yoga Sutras of Patanjali by B.K.S. Iyengar

पतंजली योगसूत्र – भाष्य व विवेचन लेखक: श्री विनायकराव पटवर्धन (मराठी)

Four Chapters on Freedom 

by Swami Satyananda Saraswati (Bihar School of Yoga)

पतंजलि योगसूत्र भाष्य – श्री. ना. सी. फडके (मराठी)

The Heart of Yoga

by T.K.V. Desikachar

योग #योगासन #आसन #योगशास्त्र #अष्टांगयोग #पतंजलीयोगसूत्र #योगमार्ग #प्राणायाम #ध्यान #समाधी #स्वतःचास्विकार #मनशांती #स्वस्थजीवन #भारतीयपरंपरा #योगप्रवास योग#योग इतिहास#महर्षी पतंजली#अष्टांगयोग#राजयोग#UNESCO yoga heritage#योगसूत्र#योग मराठी ब्लॉग#योग ध्यान#योगाची सुरुवात#भारतीय परंपरा#spiritual yoga#intangible cultural heritage

yoga in India#janak raja yoga#yoga philosophy#भारतीय योग#योग आणि अध्यात्म#योग संस्कृती

🤖 लेखन सहाय्य व माहिती मार्गदर्शन:

या लेखामधील पौराणिक, ऐतिहासिक व समकालीन माहितीची मांडणी OpenAI द्वारा विकसित ChatGPT या संवादात्मक कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या सहाय्याने करण्यात आली आहे.(सल्ला, रचना, संदर्भ तपशील व heading-strategy यासाठी सहाय्य)